Albert Gasch, Harreman Asoziatiboen arduraduna

Fiare Banca Eticak eremu asko eskaintzen ditu bazkideek bankuaren erabakietan parte hartu eta eragin ahal izan dezaten, eta hori da erakunde gisa bereizten gaituen ezaugarrietako bat. Banku berarekiko eta gizartearekiko harreman eta interakzio sistema trinko bat, balio eramaileetan antolatutako bazkideek, talde tematikoek, parte hartzeko askotariko prozesuek eta parte hartzeko egitura formalek osatua, hala nola kideek osatzen dituzten batzarrak. Hots, gobernantza kooperatiboa esan diogun hori, oro har.

Duela gutxi, Administrazio Kontseiluak prozesu bizi bat bultzatu du bazkideen parte-hartzearen hainbat alderdiri buruz hausnartzeko, hobetzeko moduak identifikatzeko.

Hobekuntzaren etengabeko bilaketa 

2015etik, Kultur Arduradun gisa hasi nintzenetik, prozesu ugari eta 16 topaketa inguru egin ditugu. Horietan, funtsean, galdera bera egin dugu beti hainbat modutara: zer egin dezakegu bazkideek bankuan duten partaidetza hobetzeko edo parte hartzen ez dutenen partaidetza erakartzeko?

Kanpoko edozein ikuslek parte hartzearekin nolabaiteko arazo bat dugula ondorioztatuko luke, maiz aztertzen baitugu baitugu nola hobetu. Urte hauetan asko eboluzionatu dugula uste badut eta dagoen giroak hori islatzen badu ere, bankuan badago nolabaiteko ohitura gai horrekin autokritika sustatzeko ikuspegia beti mantentzeko. Hori ez da negatiboa, izan ere hobetzeko aukera ematen du, baina merezi du gaur positiboan egiten dugunaren dimentsioa ez ahaztea.

Fiare ispiluan: nola gaude inguruneari dagokionez? 

Ildo horretatik, eta gure parte-hartze ekimenetan gehiago sakontzeko, azken prozesu honetan zerbait berria egin dugu:  gure antzeko elementuak izan ditzaketen beste banku batzuetan, hala nola banku etiko eta/edo kooperatiboetan, partaidetza nola sustatzen den ikertzea. Eta emaitza argia izan da. Bazkideek beste banku batzuetan duten partaidetza ez da sustatzen, salbuespen batzuk izan ezik, eta, nolanahi ere, Fiare Banca Etican egiten ditugun praktiketatik oso urrun. 

Ildo beretik, parte-hartzea funtsezko ildo gisa lantzen duten gizarte-ekonomiako erakundeak ere aztertu ditugu. Antzeko tamaina duten entitateak aztertu ditugu, handiagoak zein txikiagoak. Bada, kasu guztietan, Fiare Banca Etican ditugun partaidetza-adierazleak apartekoak dira. Aztertu ditugun erakundeetako bakar batek ere ez ditu Fiare Banca Etican ditugun batzarretako partaidetza-indizeak –gure kasuan, bi digitukoak dira beti, % 20tik gorakoak hainbat urtetan, eta % 40ra iritsi ziren bitan–. Parte-hartzea neurtzeko funtsezkoa den adierazle honetan, eta gure batez bestekoa erreferentziatzat hartuta, erreferentziazko beste erakunde batzuen gainetik gaude 10-15 puntuko aldearekin, eta, esan bezala, antzeko tamaina zein bestelako tamaina dutenekin alderatuta.

Halaber, bazkide aktiboei oinarri sozial osoarekiko termino absolutuetan edo erlatiboetan erreparatzen badiegu, gure adierazleak oso onak dira, eta maila altuetan gaude. Hausnarketa hori banku osoaren ikuspegitik egiten badugu, Italiako lankideekin batera, emaitzak positiboa izaten jarraitzen du. Azterketa bera egiten badugu, adibidez, Europa mailan, FEBEAko erakundeen esparruan, aitortu behar dugu arlo horretan erreferente ukaezina garela.

Egia da gure unibertso konplexua berez oso anbiziotsua dela parte-hartzeari dagokionez, eta asegabetasunak egongo direla: gutxi artatuta sentitzen diren GITS (lurralde-taldeak) direlakoak, gizarte-oinarriari buruzko informazio nahikoa ez dutenak, prestakuntza handiagoa nahi dutenak, etab.

Baina Fiare Banca Etican eta banku osoan parte hartzeko sistema osoari ikuspegi globaletik erreparatuz gero, adierazle nagusiak kontuan hartuta (antolatutako ekitaldi eta jarduera kulturalak, batzarretan parte hartzea, bazkide aktiboak), gure parte-hartze sistema guztiz ezohikoa dela esan dezakegu.

“Banku idealaren” erronka 

Jakina, zerbaiti buruzko balorazioa egiten denean, konparazio-termino bat behar da. Fiaren, sarritan, oinarri soziala osatzen dugun 4.000 bazkideok buruan dugun “banku ideala” da konparazio-terminoa. 4.000 banku idealekin baino gehiagorekin alderatzea dakar horrek, eta, beraz, nekez lortuko dugu inoiz aurreikuspenak betetzea. Bankuak 50.000 bazkide baino gehiago ditu, eta, hortaz, arazoa areagotu egiten da.

Hala ere, alderaketa egiteko terminoa egungo errealitatea bada, hau da, gizarte-ekonomiako gainerako bankuak edo erakundeak, grinarik gabe esango nuke gure bankua partaidetzari dagokionez Espainiako, Europako eta, ziurrenik, munduko bankurik onena dela. 

Duela gutxi, lagun batek erdi txantxetan esan zidan Fiaren “gutxiago parte hartu” beharko genukeela. Jakina, ez da bidea, baina une horrek erakusten du gure oinarri sozialaren konpromiso aparta ospatzen eta baloratzen ikasi behar dugula. Inkonformismoa gure DNAren parte denez, badakit inoiz ez diogula utziko egiten duguna zalantzan jartzeari, eta horregatik, hain zuzen, hobetzen jarraituko dugu. 

Albert Gasch