Unha fin de semana en Barcelona abondou para que un grupo de mozos de Italia e España vise, en primeira persoa, que outra forma de habitar Europa non só é posible, senón que xa existe. Do senfogarismo á vivenda cooperativa e a economía solidaria, esta crónica percorre proxectos reais financiados con criterios éticos que converten a vivenda nun dereito e a comunidade en futuro.
Chegamos a Barcelona un xoves, dedicado a reunións e reencontros prematuros: froito de lazos xa formados, de atoparnos neste pequeno mundo de xuventude e finanzas éticas. Tempo suficiente para poñérmonos ao día, falar de futuros proxectos, de horizontes próximos e doutras cousas propias desta activa xuventude da Economía Social. O sol de Barcelona agardábanos cos brazos abertos, como dicindo: vide coñecerme; nesta cidade pasan cousas.
Ese mesmo venres pola tarde dirixímonos ao que sería a nosa sede durante unha fin de semana tan intensa: a Residencia Martí Codolar, en Montbau. A idea do encontro era reunir as xuventudes de Banca Ética en Italia, GenÉtica/XenÉtica, coas de España, Jóvenes/Mozos por Fiare, para visitar proxectos relacionados coa vivenda financiados polo banco. Pouco sabiamos que estes proxectos nos amosarían unha realidade radicalmente transformadora, tanxible e situada.
Chegamos uns minutos tarde e alí estaban Albert e Aleksei para recibirnos, xunto con outras caras xa coñecidas. Percorremos as instalacións ata atoparnos co resto nunha estancia ampla. Ao entrar, uns quince mozos de toda España e outros quince de Italia enteira; impregnada no ambiente, unha sensación de sermos vellos coñecidos. A velada inaugurouse cunha rolda de presentacións que debuxou perfís novos expertos en sustentabilidade, ecofeminismo, corretaxes éticas, democratización de Internet, expansión das finanzas éticas en Europa, cultura e territorio, cooperativismo integral… Ben versado en Economía Social, Finanzas Éticas e temáticas contiguas, o grupo era, canto menos, prometedor en ambición moral e todo o que deriva dela.
Sen máis dilación entramos na temática do encontro: a crise da vivenda en Europa, en España e mais en Italia. As dinámicas participativas serviron para evidenciar un status de precariedade compartido por todas as persoas presentes. Alugueiros elevados —que representan como mínimo un terzo dos salarios, habitualmente baixos—, espazos pequenos, ateigados e, en moitos casos, vivendas do século pasado. Esta pequena mostra de realidade cimentou a perspectiva xeral sobre a situación da vivenda e marcou o ton crítico do encontro, permitíndonos cuestionar os porqués de tanta precariedade habitacional e, sobre todo, explorar alternativas. Cea, canas no Bar Paco e unha pronta recollida, á espera das visitas do día seguinte.
Sábado: un café e directos a coñecermos as iniciativas de cada grupo de mozos. Por unha banda, Jóvenes/Mozos por Fiare: a viaxe a Ecuador, a conferencia de FEBEA, charlas en universidades e outros espazos, obradoiros, a Escola de Activismo Económico de Madrid… Doutra banda, GenÉtica/XenÉtica: encontros de xuventudes nacionais, escolas de verán e finanzas éticas, un manifesto e moitas cousas por vir. Acto seguido, o Sindicato de Llogateres de Catalunya ofreceunos unha introdución á crise da vivenda a nivel nacional e local: un percorrido polo seu labor de incidencia política e un horizonte transformador para os dereitos das persoas inquilinas.
Tras un breve descanso, volvemos para analizar sinerxías, retos e aspiracións de ambos os grupos: revisando o conseguido e o que queremos construír, sacando contido concreto da sesión colectiva para orientarmos os próximos pasos.
Ben espertas e inspiradas, percorremos Barcelona para iniciarmos a ruta por esa realidade radical que permite a banca ética e o seu financiamento comprometido. A primeira parada foi o Centro Rosario Endrinal, da Fundación Assís: un centro de día dedicado ao apoio de persoas en situación de sinfogarismo. Un espazo multidimensional cunha metodoloxía interseccional orientada a ofrecer asistencia social, inserción laboral, apoio sanitario, formación, lecer e acceso á vivenda a persoas que están na rúa. Cun equipo técnico interdisciplinar, este centro atendeu máis de 2.000 persoas desde a súa apertura, ofrecendo un seguimento personalizado enfocado na integración, a autoestima e a sociabilidade.
Co concepto de fogar na cabeza, chegamos á seguinte parada: un edificio de cohousing pertencente a unha das cooperativas de vivenda de Sostre Cívic, Cirerers. Situado no barrio barcelonés de Roquetes, este edificio de oito plantas alberga trinta e dúas vivendas, varios espazos comunitarios e un economato autoxestionado. Os apartamentos non saen ao mercado: cédense en uso a persoas socias da cooperativa, a cambio dunha achega inicial retornable e unha cota mensual. Así, este proxecto de convivencia funciona como un piar de resistencia fronte aos modelos de vivenda especulativos.
A visita estimulounos profundamente, deixando unha pegada de futuro no ambiente: poñendo a mirada colectiva no tanxible de vivir en comunidade e en estruturas que sosteñen a vivenda digna como un dereito.
Empezaba a notarse o cansazo do día, pero quedaba un último proxecto, que non fixo máis que reforzar o ton transformador da xornada: Top Manta, unha marca de roupa social e solidaria creada por vendedores ambulantes migrantes do Sindicato Popular de Vendedores Ambulantes e dedicada a mellorar as condicións de vida do colectivo. Desde a marca producen roupa reivindicativa que denuncia o racismo estrutural e as inxustizas sistemáticas contra a poboación migrante. Ademais, mediante a contratación orientada, contribúen á regularización dos vendedores ambulantes e á súa integración social e económica. Esta visita deixounos sen palabras, por se a esas alturas do día aínda quedaban.
Con este último proxecto acabamos de completar o cadro de realidade transformadora que nos ofrecen as finanzas éticas. Marchamos con máis motivación e determinación ca nunca, repetíndonos unhas a outras que outra realidade é posible e que, cando se fai, faise así.
