Cada ano, cando Banca Etica pecha o seu balance, unha parte do beneficio destínase a proxectos e iniciativas para difundir a cultura das finanzas éticas. Tras a aprobación da asemblea, estes recursos asígnanse como liberalidades ás dúas fundacións do Grupo, que traballan de forma coordinada en Italia e España co obxectivo de facer máis comprensible o funcionamento das finanzas e construír ferramentas para orientalas.
Para entender mellor como funciona este mecanismo e, sobre todo, que produce concretamente, formulamos tres preguntas a Teresa Masciopinto, presidenta da Fondazione Finanza Etica e vicepresidenta da Fundación Finanzas Éticas.
Que é AMIGA e a Teresa, empecemos polo básico: de onde veñen estes fondos e que significa, na práctica, que unha parte dos beneficios se destine ás fundacións do Grupo?acompaña?
Proveñen dos beneficios de Banca Etica. Unha parte destínase ao fortalecemento do patrimonio, que é unha elección necesaria para a estabilidade, mentres que outra diríxese a fins sociais e culturais. Cando falamos de “liberalidades” usamos un termo técnico que pode soar un pouco estraño, pero o significado é sinxelo: son recursos que o banco pon a disposición para actividades que non teñen un retorno económico directo, pero que son coherentes coa súa misión. Estes recursos confíanse ás dúas fundacións do Grupo (Fondazione Finanza Etica e Fundación Finanzas Éticas), que os utilizan para construír proxectos, itinerarios formativos, actividades de investigación e iniciativas nos territorios.
O feito de que esta asignación sexa estable no tempo marca unha diferenza importante, porque permite traballar con continuidade en proxectos plurianuais, consolidar redes e desenvolver investigación e formación sen ter que empezar de cero cada vez.
Se tiveses que sinalar as actividades que mellor explican como utilizaron estes recursos as dúas fundacións en 2025, por onde empezarías?
Empezaría por un punto: estes recursos serven para facer posible un traballo continuado que une investigación, formación, produción cultural e traballo en rede.
Un exemplo é o Informe sobre as finanzas éticas en Europa, que as dúas fundacións realizan xuntas desde hai anos con FEBEA. É un traballo de investigación que axuda a orientar o debate e a cuestionar algunhas ideas dominantes sobre as finanzas.
Xunto a isto está todo o traballo de educación e divulgación, que se canaliza a través de diferentes ferramentas e proxectos. En Italia, por exemplo, están Valorilab, EtiCall, a Summer School da Fundación (que xa vai pola súa terceira edición) e, en España, lab.valorsocial. Son espazos que recollen contidos e itinerarios pensados para ensinar as finanzas de forma crítica. Este traballo entrelázase coa actividade en escolas, universidades e centros de formación, onde ofrecemos ferramentas para ler a relación entre o diñeiro, os dereitos, o traballo, o medio ambiente e a paz. En España, este mesmo traballo desenvólvese tamén a través do Premio Arcadi Oliveras e a Red por la Educación en las Finanzas Éticas y Solidarias, unha rede que involucra a centros educativos de todo o país, xunto con cursos, conferencias e colaboracións culturais que seguen medrando cada ano.
Outra dimensión importante é a do accionariado crítico e as redes de engagement. Penso na experiencia de SfC-Shareholders for Change, por exemplo, que permite traballar xunto a outros investidores responsables europeos en temas complexos como os dereitos humanos, o clima, a fiscalidade ou as tecnoloxías de alto impacto, incluídas as armas autónomas.
A isto súmase o labor editorial e cultural, que en Italia se realiza a través de Valori.it e en España mediante ValorSocial, e que ten un papel esencial na construción de información e linguaxes accesibles, ampliando o público interesado nestes temas.
Finalmente, hai experiencias máis específicas que axudan a entender como este traballo se traduce tamén en espazos de debate concretos. En Italia, o colectivo D!F. Donne in finanza (Mulleres en finanzas) consolidouse como un espazo de reflexión e deseño. En España, a Fundación Finanzas Éticas acompañou a posta en marcha do Grupo de Mujeres por Fiare.
Un ámbito que atravesa moitas das actividades das fundacións é a relación entre finanzas e paz, que tamén se concreta no traballo sobre a industria das armas. Entre os diversos proxectos que se están realizando, que che parece máis útil destacar?
É un traballo que levamos tempo impulsando e que se desenvolve de formas distintas nos dous contextos.
En España, a Fundación Finanzas Éticas colabora desde hai anos co Centre Delàs d’Estudis per la Pau, un centro de investigación independente que estuda o comercio de armas, o gasto militar e o papel das finanzas no sostemento da industria bélica. É unha labor de análise que achega datos e ferramentas ao debate público.
En Italia, este compromiso tradúcese en proxectos como ZeroArmi, desenvolto para axudar a comprender o vínculo entre as finanzas e a produción de armamento. Co tempo, este traballo gañou espazo en contextos moi diversos: as edicións de 2024 e 2025 foron descargadas por máis de 3.500 persoas e realizamos máis de 20 encontros públicos. O obxectivo é construír ferramentas para analizar a relación entre finanzas e paz e, cando sexa posible, contribuír a orientalo.
Grazas, Teresa!
Cita obrigada: Próxima Asemblea de persoas socias de Banca Etica o 16 de maio de 2026 en Ancona (Italia), en Vigo (Pontevedra) e a través de medios de telecomunicación a distancia.
Photo credits
